„Dom dobry” Wojciecha Smarzowskiego, a rzeczywistość przemocy domowej. Co naprawdę daje prawo i dlaczego wciąż zawodzi praktyka?

Przemoc domowa wciąż pozostaje jednym z najbardziej bolesnych i jednocześnie najbardziej przemilczanych problemów społecznych w Polsce. Film Wojciecha Smarzowskiego „Dom dobry” otwiera dyskusję, którą – jako prawniczka specjalizująca się w sprawach rodzinnych i ochronie osób doznających przemocy – uważam za absolutnie konieczną.

Występując w programie „Kontrapunkt”, mówiłam o narzędziach prawnych, które mają chronić osoby doświadczające przemocy. Jednak w czasie antenowym nie zawsze udaje się powiedzieć wszystko. Dlatego tu rozwijam najważniejsze kwestie, które mogą być kluczowe dla bezpieczeństwa konkretnych osób i ich rodzin.

Przemoc domowa – co naprawdę pokazuje „Dom dobry”?

Film Smarzowskiego porusza, szokuje i zmusza do konfrontacji z tym, co często dzieje się za zamkniętymi drzwiami. Najbardziej uderza to, że przemoc domowa nie zawsze wygląda „filmowo”.
Może być:

• fizyczna,

• psychiczna,

• ekonomiczna,

• seksualna,

• wynikająca z zaniedbania.

I często nie zostawia widocznych śladów.
Właśnie dlatego tak wielu osobom trudno jest uzyskać natychmiastową pomoc – bo w praktyce system zbyt często wymaga od ofiary dowodów, zanim zaproponuje bezpieczeństwo.

Jakie narzędzia prawne naprawdę istnieją?

Policja może działać natychmiast – niezależnie od prokuratury

Obowiązujące przepisy są skonstruowane dobrze. Dają realne instrumenty ochrony.
Policja – w przypadku interwencji lub powzięcia informacji o przemocy domowej – może natychmiast zastosować wobec sprawcy:

• nakaz opuszczenia wspólnie zajmowanego lokalu,

• zakaz zbliżania się do osoby doznającej przemocy,

• zakaz kontaktowania się,

• zakaz przebywania w określonych miejscach.

I może to zrobić na miejscu, bez udziału prokuratora i bez czekania na zarzuty.

Środki te obowiązują 14 dni.

Sąd może przedłużyć zakazy — szybko i skutecznie

Osoba doznająca przemocy może złożyć wniosek do sądu o przedłużenie nakazu lub zakazu.
Sąd ma obowiązek rozpoznać wniosek o zabezpieczenie w terminie 3 dni.

To szybki i skuteczny instrument, który w wielu przypadkach rzeczywiście daje osobie doświadczającej przemocy czas na:

• zapewnienie sobie i dzieciom bezpieczeństwa,

• zorganizowanie wsparcia,

• podjęcie dalszych działań prawnych.

A co jeśli policja nie wyda nakazu?

To ważne:
Nawet jeśli policja nie zastosuje nakazów lub zakazów, osoba doznająca przemocy może samodzielnie wystąpić do sądu o ich zastosowanie.

Sąd może je orzec niezależnie od tego, czy jakiekolwiek działania podjęła policja.

Gdzie pojawia się problem? Praktyka a przepisy

Teoretycznie system działa.
W praktyce – bardzo często nie.

Z moich doświadczeń wynika, że:

• policja coraz częściej stosuje nakazy i zakazy,

• ale wnioski do sądu muszą być uprawdopodobnione i udokumentowane,

• a przy braku materiału dowodowego – w sytuacji „słowo przeciwko słowu” – instytucje częściej zaniechają działań, mimo że prawo tego nie wymaga.

To zderzenie teorii z rzeczywistością sprawia, że wiele osób – tak jak w przytoczonym komentarzu – czuje się pozostawionych bez ochrony.
I mają całkowitą rację, że czują się zawiedzione.

Co można zrobić, by chronić siebie i dzieci?

Niezwykle ważne są dowody – nawet jeśli wydaje się, że to drobiazgi:

• nagrania audio/video,

• zdjęcia obrażeń,

• obdukcje,

• wiadomości SMS i e-mail,

• świadkowie,

• notatki służbowe policji,

• dokumentacja medyczna,

• dokumenty z Niebieskiej Karty.

Każdy taki element może przesądzić o tym, że sąd lub policja podejmie działania.

Dom nie zawsze jest dobry. Ale może znowu być bezpieczny

„Dom dobry” Wojciecha Smarzowskiego otwiera dyskusję, która powinna trwać dalej — nie na poziomie filmowej metafory, lecz realnego systemu ochrony.

Bo przepisy mamy.
Mamy też narzędzia.
Czego brakuje?
Skutecznej praktyki, odwagi instytucji i wsparcia dla osób, które próbują wyrwać się z przemocy.

Najważniejsze jest jedno:
przywracanie mocy tym, którzy przez przemoc tę moc stracili.
Czasami zaczyna się od jednego zgłoszenia. Czasami — od jednej informacji prawnej.
Czasami — od tego, że ktoś w końcu zostanie wysłuchany.

🎥 Zobacz mój udział w programie „Kontrapunkt”

Pełną rozmowę na temat przemocy domowej, inspirowaną filmem „Dom dobry” Wojciecha Smarzowskiego, można obejrzeć tutaj: